Fide ve Saksi
Hızlı Büyüyen Fide Çeşitleri ve Hasadı
Sabırsız bahçeci için en iyi başlangıç, hızlı büyüyen fideler ile çalışmaktır. Tohumdan çıkış birkaç gün sürer. Bahçeye ya da saksıya aktarma süresi kısalır. Hata yapsanız bile yeniden ekmek için zaman kalır.
Aşağıda hangi türün ne kadar sürede hazır olduğunu, nasıl yetiştirileceğini ve hasat zamanını adım adım bulacaksınız.
Hız Karşılaştırması: Hangi Fide Ne Kadar Sürede Hazır?
Süreler ortalama iç mekân koşullarına (18-24 °C, yeterli ışık) göredir. Soğuk ve karanlık ortamda tüm süreler uzar.
| Tür |
Çimlenme |
Aktarıma hazır |
İlk hasat |
| Turp |
3-5 gün |
Aktarılmaz, yerine ekilir |
3-4 hafta |
| Roka |
4-7 gün |
2-3 hafta |
4-5 hafta |
| Marul (yeşil yapraklı) |
5-8 gün |
3 hafta |
6-8 hafta |
| Ispanak |
7-10 gün |
3 hafta |
6-8 hafta |
| Fasulye (çalı) |
5-8 gün |
2 hafta |
8-9 hafta |
| Kabak / Salatalık |
4-7 gün |
2-3 hafta |
8-10 hafta |
| Fesleğen |
5-10 gün |
4 hafta |
7-8 hafta |
| Domates |
6-10 gün |
5-7 hafta |
11-14 hafta |
| Biber / Patlıcan |
8-14 gün |
7-8 hafta |
14-16 hafta |
Karar verirken şu ayrımı yapın:
- Yapraklılar en hızlıdır. Turp, roka, marul, ispanak.
- İri tohumlular hızlı ve güçlü çıkar. Fasulye, kabak, salatalık.
- Sıcak sevenler yavaştır. Domates, biber, patlıcan. Erken hasat için erken ekim gerekir.
Adım Adım Uygulama
- Hedefi belirleyin. Amacınız 1 ay içinde salata toplamak mı, yoksa yaz boyu domates mi? İlkinde turp ve roka, ikincisinde erken ekilmiş domates doğru seçim.
- Kabı seçin. Yapraklılar için 3-5 cm derinlikte viyol yeter. Kabak ve fasulye gibi hızlı kök yapanlar için doğrudan 8-10 cm'lik saksı kullanın. Saksı seçimi konusundaki karşılaştırma sayfası malzeme ve drenaj farklarını ayrıntılı anlatıyor.
- Harcı hazırlayın. Fide dönemi için hafif, elenmiş, az besinli bir tohum harcı kullanın. Bahçe toprağını doğrudan viyole koymayın; sıkışır ve hastalık taşır. Toprak türleri rehberi bu farkı ayırt etmenize yardımcı olur.
- Ekim derinliğini ayarlayın. Genel kural: tohum çapının iki katı. Marul ve roka tohumu neredeyse yüzeye ekilir. Fasulye 2-3 cm derine gider.
- Nem ve sıcaklığı sabit tutun. Çimlenene kadar yüzey kurumasın. Şeffaf kapak veya delikli streç işe yarar. Çıkış olur olmaz kapağı kaldırın.
- Işığı ilk günden verin. Çıkıştan sonra günde 12-14 saat güçlü ışık gerekir. Işık azsa gövde uzar, fide yatar. Işık gereksinimleri rehberindeki gruplamaya bakarak pencere yönünüzü değerlendirin.
- Seyreltin. Her gözde tek fide bırakın. Fazlasını makasla kesin, çekip koparmayın; komşu kökü yaralarsınız.
- Hafif gübrelemeye geçin. İlk gerçek yapraklar açtıktan sonra, seyreltilmiş sıvı gübreyi 10-14 günde bir verin. Gübre türleri arasındaki azot-fosfor dengesi farkı, yapraklı ve meyveli türlerde ayrı sonuç verir.
- Sertleştirme yapın. Aktarımdan 5-7 gün önce fideleri günde 1-2 saat dışarı çıkarın. Süreyi kademeli artırın. Bu adım atlanırsa fide dışarıda birkaç günde durur.
- Aktarım anını yakalayın. 3-4 gerçek yaprak ve kökün kabı sarmış olması yeterli işarettir. Akşamüstü aktarın, hemen can suyu verin.
- Ardışık ekim planlayın. Turp ve rokada 10 günde bir yeni sıra ekin. Hasat kesintisiz devam eder. Mevsimsel bakım takvimi bu ritmi kurmayı kolaylaştırır.
- Doğru hasat edin. Marul ve rokada dış yaprakları alın, göbeği bırakın; bitki yeniden verir. Turpta gecikirseniz kök odunlaşır ve acılaşır. Fasulyede tohum belirginleşmeden toplayın.
Sık Yapılan Hatalar
- Yavaş türü hızlı sanmak. Biber, "fide" olarak satın alındığında hızlı görünür. Tohumdan başlarsanız en yavaş türlerden biridir.
- Çok derin ekim. Küçük tohumlar 1 cm altında çoğu zaman yüzeye çıkamaz.
- Fazla su. Hızlı büyüyen fidelerde kök çürüklüğü ve çökerten en yaygın kayıp nedenidir. Yüzey kurudukça sulayın, tabaktaki suyu boşaltın. Sulama yöntemleri karşılaştırması alttan sulamanın avantajını iyi gösteriyor.
- Işıksız ortamda uzatmak. Sarı, ince, upuzun fide düzelmez. Yeniden ekmek daha hızlıdır.
- Sık ekip seyreltmemek. Yan yana