Fide ve Saksi

İlkbahar-Yaz Döneminde Fide Alım ve Dikimi

İlkbahar ve yaz, ev bahçeciliğinde en hareketli dönem. Fide raflarında onlarca seçenek var, fiyatlar birbirine yakın, ama sonuç çok farklı olabiliyor. Doğru fideyi seçmek ve doğru günde toprağa almak, sezonun verimini büyük ölçüde belirler. Aşağıdaki adımlar, karar verirken neye bakacağınızı sadeleştirir.

Önce Kararı Netleştirin: Tohum mu, Fide mi?

Sıcak mevsimde zaman kısıtlı. Bu yüzden çoğu ev bahçıvanı fideye yönelir. Yine de karşılaştırmak faydalı:

Ölçüt Tohumdan başlamak Hazır fide almak
Hasada kalan süre Daha uzun (4-8 hafta fark) Kısa, sezon içinde yetişir
Maliyet Adet başına düşük Adet başına yüksek
Çeşit zenginliği Çok geniş Satıcının stoğuna bağlı
Risk Çimlenme kaybı olabilir Kök şoku ve taşıma riski
Uygun profil Planlı, sabırlı bahçıvan Geç kalanlar ve yeni başlayanlar

Domates, biber, patlıcan, salatalık, kabak gibi sıcak sever türlerde hazır fide neredeyse her zaman daha mantıklı. Fasulye, maydanoz, roka, semizotu ise doğrudan tohumla ekilebilir.

Adım Adım: Mevsimsel Fide Dikimi

  1. Son don tarihini bekleyin. Toprak sıcaklığı 5 cm derinlikte istikrarlı şekilde 15 °C üzerine çıkmalı. Gece sıcaklıkları 10 °C altına düşüyorsa bekleyin. Aceleyle dikilen fide büyümez, sadece hayatta kalmaya çalışır.
  2. Yerinizi ve kabınızı önceden hazırlayın. Fideyi alıp sonra yer aramak en yaygın hata. Günde kaç saat doğrudan güneş aldığınızı ölçün. Meyve veren türler için 6 saat üzeri gerekir. Yarım gölge alanlarda yeşillik ve aromatik bitkilere yönelin. Balkonda yetiştiriyorsanız derinliği yeterli saksı seçimi, toprak hacmi kadar önemlidir.
  3. Fideyi gövdeden değil, kökten seçin. Uzun ve ince fide iyi değildir. Kısa boylu, kalın gövdeli, boğum araları sıkı fide tercih edin. Saksıdan çıkarınca kök topu beyaz ve dolgun olmalı. Kahverengi, kokan, kabın dibinde halka yapmış kökler kök sarması işaretidir.
  4. Yaprak altını kontrol edin. Yaprak altı, gövde ucu ve boğumlar en çok zararlı barındıran yerler. Küçük beyaz sinekler, yapışkan parlaklık, deforme yeni yapraklar varsa almayın. Tek bir hastalıklı fide, tüm balkonu etkileyebilir.
  5. Çiçekli ve meyveli fideye kanmayın. Üzerinde meyve olan fide cazip görünür. Ama bu fide enerjisini kök yerine meyveye harcamıştır. Dikimden sonra genellikle geride kalır. Çiçeği olan fideyi alacaksanız, dikim sırasında ilk çiçekleri koparın.
  6. Sertleştirme yapın. Serada büyümüş fide birden açık havaya çıkarsa yanar. 4-6 gün boyunca kademeli alıştırın: ilk gün 2 saat gölge, sonra artan süreyle sabah güneşi. Rüzgârlı günlerde koruyun.
  7. Toprağı fideden önce hazırlayın. Dikim yerini 25-30 cm derinliğe kadar gevşetin. Olgun kompost karıştırın. Ağır killi toprağa perlit veya kaba kum ekleyin. Toprak türlerinin drenaj ve su tutma dengesini bilmek, sulama sıklığınızı baştan belirler.
  8. Doğru saatte ve doğru derinlikte dikin. Akşamüstü veya kapalı bir günde dikin. Öğle güneşinde dikilen fide aynı gün pörsür. Çukuru kök topundan biraz geniş açın. Domates ve biberde gövdenin bir kısmını toprak altında bırakabilirsiniz; bu ek kök oluşturur. Kabakgillerde gövdeyi gömmeyin, çürür.
  9. Aralıkları cömert bırakın. Sık dikim, ilk haftalarda dolu görüntü verir. Sonra havalandırma biter, mantar hastalıkları başlar. Domates için 50-60 cm, biber ve patlıcan için 40-45 cm, salatalık için 40 cm iyi bir başlangıçtır.
  10. Can suyunu bol verin, sonra azaltın. Dikim anında kök boşluklarını kapatacak kadar bol su verin. Sonraki 7-10 gün toprağı nemli tutun ama göllendirmeyin. Kök yerleşince suyu seyreltip derinleştirin. Bu, kökü aşağıya iter.
  11. Malç serin, gübreyi geciktirin. Toprak yüzeyine 3-5 cm saman, kuru çim veya kabuk malç serin. Yaz sıcağında su ihtiyacını belirgin şekilde düşürür. Gübrelemeye ise yeni büyüme görülmeden başlamayın; genelde 10-14 gün sonrası uygundur.
  12. Destek sistemini gün 1'de kurun. Domates ipini veya kazığı fide küçükken çakın. Sonradan çakılan kazık kökü keser. Sırık türlerde bu adım sonradan telafi edilemez.

Sık Yapılan Hatalar